„End Of An Era” to zapis występu Nightwish z 21 października 2005 roku w Hartwall Arenie w Helsinkach. Wieczór miał być triumfalnym finałem światowej trasy promującej album Once. Stał się symbolicznym i dosłownym końcem ery z Tarja Turunen.
To nie tylko jeden z najlepszych albumów koncertowych w historii symfonicznego metalu. To dokument emocjonalnego trzęsienia ziemi.
Nightwish – End Of An Era: recenzja koncertu, który zmienił wszystko
Jeśli wpiszesz w Google frazę “Nightwish End Of An Era recenzja”, zapewne trafisz na opinie mówiące o monumentalności, orkiestracjach i charyzmatycznym wokalu Tarji. To prawda — ale to tylko warstwa wierzchnia.
Ta płyta działa jak kapsuła czasu. Słychać w niej:
- potęgę zespołu u szczytu formy,
- napięcie między członkami,
- i dziwną, podskórną intensywność, której wtedy nikt nie rozumiał.
Dopiero później wszystko stało się jasne.
Nightwish – End Of An Era (Winyle, DVD, CD, edycje specjalne) galeria
Okładki i wydania albumu koncertowego Nightwish End Of An Era (Winyl,Box, CD i DVD, 2006)
Koncert zarejestrowany w Hartwall Arenie w Helsinkach stał się jednym z najlepiej sprzedających się wydawnictw live zespołu Nightwish.
Setlista jak manifest
Set otwiera „Dark Chest of Wonders” – agresywnie, bez rozgrzewki. Brzmienie jest surowe, cięższe niż na studyjnym Once. Gitary mają więcej przestrzeni, perkusja Jukki Nevalainena jest bezlitosna, a bas Marco Hietali wyraźnie wybija się w miksie.
W „Nemo” słychać, jak publiczność przejmuje refren. W „Wishmaster” wraca teatralny rozmach wczesnego Nightwish. „Ghost Love Score” – dziś uznawany za koncertowy hymn zespołu – tutaj brzmi dramatycznie, niemal apokaliptycznie.
Ale najbardziej przejmujące momenty to:
- „Sleeping Sun” – hymn melancholii,
- „High Hopes” (cover Pink Floyd) – utwór, który w kontekście późniejszych wydarzeń nabiera niemal proroczego znaczenia.
Brzmienie – surowiej niż na „Once”
Choć materiał pochodzi głównie z albumu Once, koncertowa produkcja jest mniej wygładzona. Nie ma studyjnej sterylności. Jest:
- pot,
- oddech,
- drobne niedoskonałości,
- i ogromna przestrzeń akustyczna Hartwall Areny.
To właśnie ta surowość sprawia, że „End Of An Era” nie brzmi jak kolejna poprawna koncertówka. To żywy organizm.
Mało znane ciekawostki o „End Of An Era”
1. List został wręczony dopiero po koncercie
Po zakończeniu występu Tarja otrzymała od zespołu otwarty list, który później został opublikowany w internecie.
Nie wiedziała, że to jej ostatni koncert z Nightwish.
2. Decyzja o rozstaniu zapadła wcześniej
Członkowie zespołu, na czele z Tuomas Holopainen, podjęli decyzję przed koncertem. Występ był więc już grany z tą świadomością — choć publiczność o niczym nie wiedziała.
3. Napięcie było realne
W wywiadach po latach przyznawano, że atmosfera w zespole była trudna. Problemy dotyczyły:
- komunikacji,
- rosnących oczekiwań,
- różnic artystycznych,
- oraz wpływu męża Tarji na decyzje zawodowe.
4. Nightwish End Of An Era to najlepiej sprzedający się koncertowy materiał
DVD osiągnęło wysokie pozycje na listach sprzedaży w Finlandii i Niemczech, a dla wielu fanów do dziś jest „definitywną wersją” klasycznego Nightwish.
5. Symboliczny tytuł
„End Of An Era” początkowo miał być tylko nazwą finału trasy.
Dopiero po wydarzeniach nabrał dosłownego znaczenia.
Dlaczego Tarja odeszła z Nightwish?
To pytanie do dziś generuje wyszukiwania typu:
- „dlaczego Tarja odeszła z Nightwish”
- „powód rozstania Tarji z Nightwish”
Oficjalny powód podany w liście zespołu obejmował:
- brak zaangażowania w działalność zespołu,
- nadmierne skupienie na karierze solowej,
- trudności komunikacyjne,
- komercyjne podejście do projektów.
Zespół zarzucał Tarji dystans emocjonalny wobec grupy. Tarja z kolei wielokrotnie mówiła, że nie zgadzała się z formą i sposobem rozwiązania sytuacji.
Prawda prawdopodobnie leży pośrodku — jak zwykle w przypadku wieloletnich relacji artystycznych.
Jedno jest pewne: po tym koncercie Nightwish już nigdy nie brzmiał tak samo.
Nightwish po odejściu Tarji – co zmieniło się w zespole?
Odejście Tarji Turunen po koncercie Nightwish „End Of An Era” było jednym z najbardziej dyskutowanych momentów w historii zespołów metalowych XXI wieku. Dla wielu fanów Nightwish głos Tarji był nieodłączną częścią brzmienia zespołu. Jej operowa technika wokalna i charakterystyczna barwa sprawiały, że muzyka Nightwish wyróżniała się na tle innych zespołów metalowych.
Kiedy w 2005 roku ogłoszono zakończenie współpracy, wielu słuchaczy zastanawiało się, czy zespół w ogóle będzie w stanie kontynuować działalność. Nightwish był w tamtym czasie jednym z najbardziej rozpoznawalnych zespołów symfonicznego metalu na świecie, a zmiana wokalistki w tak kluczowym momencie mogła oznaczać poważne ryzyko artystyczne.
W 2007 roku zespół zaprezentował nową wokalistkę – Anette Olzon. Była to duża zmiana stylistyczna. W przeciwieństwie do Tarji, która miała operowy sposób śpiewania, Anette prezentowała bardziej rockowy i popowy styl wokalny. Dla części fanów był to szok, ale jednocześnie otworzyło to Nightwish na nowe brzmienia.
Album „Dark Passion Play” pokazał, że zespół potrafi odnaleźć się w nowej formule. Płyta okazała się ogromnym sukcesem komercyjnym, a utwory takie jak „Amaranth” czy „Bye Bye Beautiful” zdobyły popularność na całym świecie. Muzyka Nightwish zaczęła jednak zmieniać kierunek – pojawiło się więcej elementów rockowych i filmowych aranżacji.
Kolejnym ważnym etapem w historii zespołu było pojawienie się Floor Jansen. Początkowo występowała ona z Nightwish jako zastępstwo podczas trasy koncertowej w 2012 roku, ale szybko okazało się, że jej wokal idealnie pasuje do charakteru zespołu. Floor łączy w sobie kilka różnych stylów śpiewu – potrafi śpiewać zarówno klasycznie, jak i w bardziej rockowej manierze.
Dzięki temu Nightwish zyskał nową dynamikę koncertową. Występy zespołu stały się bardziej energetyczne, a repertuar z różnych okresów działalności zaczął brzmieć spójnie. Floor Jansen potrafi wykonywać zarówno starsze utwory z czasów Tarji, jak i kompozycje z późniejszych albumów.
Mimo tych zmian wielu fanów wciąż wraca do koncertu „End Of An Era” jako do symbolicznego zakończenia pierwszego rozdziału historii Nightwish. To moment, w którym zamknęła się klasyczna era zespołu – era, która zdefiniowała brzmienie symfonicznego metalu na początku XXI wieku.
Jednocześnie dalsza historia Nightwish pokazuje, że zespół potrafił się rozwijać i zmieniać. Każda kolejna wokalistka wniosła do jego muzyki coś nowego. Dzięki temu Nightwish nie stał się tylko nostalgicznym projektem, ale zespołem, który wciąż nagrywa nowe albumy i koncertuje na całym świecie.
Dlatego „End Of An Era” można dziś postrzegać nie tylko jako koniec pewnej epoki, ale również jako punkt zwrotny, który pozwolił Nightwish rozpocząć kolejny rozdział swojej historii.
Emocjonalny ciężar Nightwish „End Of An Era”
Słuchając dziś tego albumu, trudno uciec od świadomości, że:
- to ostatni raz, gdy klasyczny skład gra razem,
- ostatni raz, gdy głos Tarji unosi się nad kompozycjami Tuomasa,
- ostatni raz, gdy symfoniczny metal brzmi tak operowo i teatralnie.
To nie nostalgia.
To dokument rozpadu.
Najlepsze utwory z koncertu „End Of An Era”
Jednym z powodów, dla których Nightwish – End Of An Era do dziś uznawany jest za jeden z najlepszych koncertów w historii symfonicznego metalu, jest doskonale dobrana setlista. Zespół sięgnął zarówno po utwory z albumu Once, jak i po starsze kompozycje, które z biegiem lat stały się koncertowymi klasykami.
Już pierwsze minuty koncertu pokazują ogromną energię zespołu. „Dark Chest of Wonders”, otwierający występ w Hartwall Arenie, brzmi ciężej i bardziej surowo niż w wersji studyjnej. Gitary są agresywniejsze, a sekcja rytmiczna nadaje utworowi jeszcze większego dynamizmu. To jeden z tych momentów, które natychmiast pokazują publiczności, że ten koncert nie będzie zwykłym występem.
Kolejnym ważnym punktem jest „Planet Hell”, gdzie monumentalne partie orkiestralne łączą się z potężnymi riffami gitarowymi. W wersji koncertowej utwór nabiera jeszcze większego dramatyzmu, a dialog wokalny między Tarją Turunen a Marco Hietalą brzmi niezwykle intensywnie.
Jednak dla wielu fanów jednym z najbardziej poruszających momentów jest „Sleeping Sun”. Ten utwór, który już wcześniej był jednym z najbardziej rozpoznawalnych w repertuarze Nightwish, w wersji z „End Of An Era” nabiera dodatkowej głębi emocjonalnej. Głos Tarji unosi się nad delikatnym akompaniamentem zespołu, tworząc niemal filmową atmosferę.
Nie można też pominąć „Wishmaster”, jednego z najbardziej charakterystycznych utworów w historii zespołu. Wersja koncertowa pokazuje, jak ogromną energię Nightwish potrafił przekazać publiczności na żywo. Publiczność reaguje na każdy refren, a atmosfera w hali wyraźnie się zagęszcza.
Szczególną uwagę przyciąga także cover „High Hopes” zespołu Pink Floyd. To jeden z najbardziej symbolicznych momentów całego koncertu. W kontekście późniejszych wydarzeń wielu fanów interpretuje ten utwór jako niemal metaforyczne pożegnanie z pewną epoką w historii Nightwish.
Kulminacją koncertu jest jednak „Ghost Love Score”. Ten monumentalny utwór już w wersji studyjnej był jednym z najbardziej epickich dzieł w dyskografii zespołu, ale na żywo nabiera zupełnie nowego wymiaru. Długie instrumentalne fragmenty, potężne orkiestracje i dramatyczna kulminacja sprawiają, że dla wielu fanów jest to jeden z najlepszych momentów całego koncertu.
Na zakończenie pojawia się „Wish I Had an Angel”, który wprowadza bardziej energetyczny i rockowy klimat. Publiczność reaguje entuzjastycznie, a zespół żegna się z fanami w atmosferze ogromnej euforii.
To właśnie dzięki takiej setliście „End Of An Era” pozostaje jednym z najbardziej pamiętnych koncertów Nightwish. Łączy w sobie największe przeboje zespołu, monumentalne aranżacje i niezwykłą atmosferę ostatniego występu Tarji Turunen z grupą.
Czy „End Of An Era” to najlepszy koncert Nightwish?
Dla wielu fanów – tak.
Późniejsze koncerty z Anette Olzon czy Floor Jansen pokazały inne oblicza zespołu — bardziej rockowe, bardziej dynamiczne, technicznie dopracowane.
Ale magia pierwotnej ery była niepowtarzalna.
Nightwish „End Of An Era” to:
- szczyt klasycznego Nightwish,
- kulminacja symfonicznego patosu,
- i jednocześnie początek nowej drogi.
Koncert został nagrany w Hartwall Arenie w Helsinkach, jednej z największych hal koncertowych w Finlandii. Dyskografia zespołu Nightwish
Reakcje fanów i znaczenie „End Of An Era” po latach
Kiedy „End Of An Era” ukazało się w 2006 roku, wielu fanów Nightwish traktowało ten koncert jak zamknięcie pewnego rozdziału historii symfonicznego metalu. W tamtym czasie internet dopiero zaczynał być głównym miejscem dyskusji fanów, ale już wtedy reakcje były niezwykle emocjonalne.
Dla części słuchaczy koncert z Helsinek był ostatnim momentem, kiedy można było zobaczyć klasyczny skład zespołu w pełnej formie. Tarja Turunen była twarzą Nightwish przez prawie dekadę, a jej operowy wokal stał się jednym z fundamentów charakterystycznego stylu grupy. W połączeniu z kompozycjami Tuomasa Holopainena powstało brzmienie, które na przełomie lat 90. i 2000. praktycznie zdefiniowało gatunek symphonic metal.
Wielu fanów uważa, że właśnie podczas tego koncertu można najlepiej usłyszeć, czym był Nightwish w swojej pierwotnej formie. Nie chodzi tylko o perfekcyjne wykonania utworów takich jak „Nemo”, „Wishmaster” czy „Ghost Love Score”. Chodzi raczej o atmosferę – mieszankę monumentalności, teatralności i emocjonalnego napięcia, które czuć niemal w każdym fragmencie nagrania.
Po latach „End Of An Era” często pojawia się na listach najlepszych koncertowych wydawnictw metalowych. Fani i krytycy podkreślają, że jest to coś więcej niż zwykły zapis trasy koncertowej. To moment historyczny – chwila, w której pewna epoka faktycznie się kończy.
Ciekawostką jest też to, że wielu nowych słuchaczy odkrywa ten koncert dopiero po latach. Dla młodszych fanów Nightwish, którzy poznali zespół już z wokalem Floor Jansen lub wcześniej z Anette Olzon, „End Of An Era” bywa pierwszym spotkaniem z klasyczną erą zespołu. Dla wielu z nich to właśnie ten koncert pokazuje, dlaczego Nightwish zdobył tak ogromną popularność na początku XXI wieku.
Niektórzy twierdzą nawet, że gdyby nie wydarzenia po tym koncercie, historia zespołu mogłaby potoczyć się zupełnie inaczej. Z drugiej strony zmiany personalne otworzyły Nightwish na nowe kierunki muzyczne i pozwoliły zespołowi przetrwać kolejne lata na światowej scenie metalowej.
Dlatego Nightwish „End Of An Era” pozostaje wyjątkowym dokumentem muzycznym. To zapis nie tylko jednego koncertu, ale całej epoki w historii zespołu – epoki, która dla wielu fanów wciąż pozostaje najbardziej magicznym okresem działalności Nightwish.
Jeśli interesuje Cię Nightwish – Vehicle Of Spirit (2016) – recenzja
Podsumowanie – Nightwish End Of An Era (2006)
Jeśli szukasz:
- najlepszego koncertu Nightwish,
- ostatniego występu Tarji Turunen z zespołem,
- definicji symfonicznego metalu w wersji live,
Nightwish „End Of An Era” pozostaje pozycją obowiązkową.
To nie tylko recenzja albumu koncertowego.
To analiza momentu, w którym legenda pękła – by narodzić się na nowo.
I właśnie dlatego ta płyta wciąż przyciąga słuchaczy, którzy chcą zrozumieć, jak brzmi koniec epoki.